Windows 10 ondersteuning stopt: waarom steeds meer mensen kiezen voor Linux
Dit jaar stopt Microsoft met beveiligingsupdates voor Windows 10. Aan de buitenkant lijkt er weinig te veranderen; je computer doet het misschien nog prima. Maar precies daar zit het probleem: zonder updates worden systemen kwetsbaarder voor hacks, malware en datadiefstal, vaak zonder dat je het direct merkt.
Het stoppen van deze ondersteuning maakt zichtbaar hoeveel controle techbedrijven als Microsoft en Apple hebben over je computer. Bij besturingssystemen als Windows en macOS worden functies en instellingen vaak automatisch toegevoegd en is het verzamelen van je data ‘voor verbetering van de gebruikerservaring’ steeds vaker de standaard. Zo neemt Big Tech stap voor stap meer regie over jouw digitale leven.
Het is dan ook niet gek dat steeds meer mensen bewust op zoek zijn naar open alternatieven die vrijheid en zelfbeschikking serieus nemen. In die zoektocht duikt Linux steeds vaker op als alternatief dat deze waarden vooropstelt. In dit artikel lees je waarom die beweging groeit, welke rol privacy en regie daarin spelen en welke stappen je kunt zetten om weer meer grip te krijgen op je eigen computer.
Waarin veel besturingssystemen tekortschieten
In Nederland werkt het overgrote deel van de mensen met een computer die draait op Windows of macOS. Deze systemen vormen de basis van ons digitale leven en bepalen daarmee meer dan we vaak doorhebben: wanneer je updates krijgt, welke functies standaard aan staan, welke gegevens er op de achtergrond worden verzameld en hoelang je apparaat meegaat.
Juist daarom is het goed om stil te staan bij de punten waarop deze besturingssystemen tekortschieten en waarom steeds meer mensen én organisaties daar vragen bij stellen.
Closed source, updates en levensduur
De meeste besturingssystemen zijn closed source. Dat betekent niet alleen dat je niet kunt meekijken in de broncode, maar vooral dat je voor updates, ondersteuning en veiligheidskeuzes volledig afhankelijk bent van één techbedrijf.
De situatie rond Windows 10 maakt die afhankelijkheid zichtbaar. Een computer kan technisch nog prima werken, maar wordt kwetsbaar zodra beveiligingsupdates stoppen. Zeker bij oudere apparaten die niet kunnen overstappen naar Windows 11, betekent dit dat je computer in de praktijk niet meer veilig te gebruiken is.
Daarom waarschuwen beveiligingsexperts om niet af te wachten, maar bewust te kiezen: of upgraden, of een alternatief besturingssysteem dat wél kan draaien op oudere hardware. Het bekende cybersecuritybedrijf ESET adviseert om op Linux over te stappen wanneer upgraden naar Windows 11 niet mogelijk is.
Standaard functies, zonder keuze
Bij het updaten van veel besturingssystemen gaat het allang niet meer alleen om beveiliging. Updates brengen vaak ook nieuwe functies, gewijzigde standaardinstellingen en extra koppelingen mee, zonder dat je daar expliciet toestemming voor hebt gegeven.
Een recent voorbeeld is de integratie van AI-functionaliteit in Windows, zoals ingebouwde assistenten en achtergrondprocessen die standaard actief zijn. Deze nieuwe – en soms ongewilde – functies komen met de belofte van meer productiviteit, maar blijken ten koste te gaan van je privacy. Er wordt zelfs geadviseerd om Microsoft Copilot vanwege privacyrisico’s niet te gebruiken.
Uitschakelen kán meestal wel, maar vraagt tijd, kennis en het doorlopen van meerdere instellingen. Gebruikers van Windows verliezen dan ook vertrouwen in het systeem. Ze hebben het idee dat ze zelf geen inspraak meer hebben en hun autonomie verliezen.
Lees hier hoe je Microsoft Copilot uitschakelt.
Dataverzameling en advertenties als verdienmodel
Bij veel besturingssystemen heb je een account nodig om diensten te kunnen gebruiken. Door hetzelfde account te gebruiken voor cloudopslag, e-mail en bepaalde apps worden functies, instellingen en gebruiksgegevens aan elkaar gekoppeld.
Die synchronisatie kent een keerzijde. Jouw data wordt verzameld en ingezet om diensten te personaliseren, AI-systemen te trainen en advertentieprofielen op te bouwen. Dit gebeurt grotendeels op de achtergrond, zonder dat je daar inzicht in hebt en is een belangrijk onderdeel van het verdienmodel van Big Tech.
Er zijn wel mogelijkheden om deze dataverzameling te beperken, maar je moet ze zelf actief opzoeken. Duidelijk is wel: bij veel standaard, closed source besturingssystemen zijn privacy en regie geen uitgangspunt.
En dat is precies wat Linux anders doet.
Lees hier hoe je de dataverzameling in Windows kunt beperken.
De opmars van Linux als eerlijk alternatief
Linux werkt vanuit een ander uitgangspunt dan de meeste bekende besturingssystemen. Het systeem is open source: de broncode is openbaar en er is niet één bedrijf dat achter gesloten deuren bepaalt hoe jij je computer kunt gebruiken.
Waar closed source systemen steeds vaker draaien om accounts, koppelingen en ‘slimme’ functies die standaard aan staan, doet Linux een paar dingen bewust niet:
geen verplicht account om te kunnen beginnen
geen centraal bedrijf dat op afstand beslist welke functies jij erbij krijgt
geen verdienmodel dat leunt op advertenties en structurele dataverzameling
En er is nog iets praktisch dat voor veel mensen zwaar weegt: Linux kan vaak prima draaien op oudere computers die geen nieuwe Windows-versies aankunnen. Zo krijgt hardware die technisch nog goed is gewoon een tweede leven.
Daarmee is Linux niet automatisch perfect of voor iedereen de makkelijkste keuze, maar het is wél een eerlijker vertrekpunt voor wie digitale regie belangrijk vindt.
De groei van Linux (en waarom dat opvalt)
De tijd dat Linux alleen iets was voor techliefhebbers lijkt voorbij. Het aandeel computergebruikers dat Linux gebruikt groeide in drie jaar tijd met ongeveer 70%.
Hoewel het aantal Linux-gebruikers nog altijd kleiner is dan dat van Windows en macOS, laat de groei een duidelijke verschuiving zien. Juist in een tijd waarin er vragen worden gesteld over privacy, controle en het wegvallen van ondersteuning, kiezen steeds meer mensen voor een open source systeem dat ruimte laat voor eigen regie.
Ook in de VS werd deze groei duidelijk: daar steeg het aandeel Linux-gebruikers in juni 2025 voor het eerst naar 5%. En zelfs in de gamewereld, waar mensen meestal geen concessies willen doen aan prestaties, bereikte Linux het hoogste aantal gebruikers sinds de oprichting.
Waarom mensen wel of niet overstappen
Veel mensen blijven bij hun vertrouwde besturingssysteem, simpelweg omdat ze weten – of denken te weten – wat ze eraan hebben. Het werkt, het is herkenbaar en vraagt weinig nadenken.
Closed source systemen zijn dan ook ingericht op gemak: automatische updates, vooraf ingestelde functies en zo min mogelijk keuzes. Dat kan prettig zijn, zolang alles blijft zoals je verwacht. Maar zodra ondersteuning stopt, instellingen veranderen of dataverzameling standaard wordt, merk je hoe weinig invloed je eigenlijk hebt.
Overstappen naar Linux vraagt daarom soms iets anders: meer betrokkenheid, meer eigen keuzes en de bereidheid om nieuwe systemen te leren kennen.
Tegelijk laat de groei van Linux zien dat het allang niet meer ingewikkeld hoeft te zijn. Moderne systemen zoals Linux Mint zijn juist ontworpen voor mensen die hun computer gewoon willen gebruiken, maar wél zelf willen bepalen hoe.
Webinar: Neem de controle terug over je computer met Linux Mint
Accepteer je dat ondersteuning stopt terwijl je apparaat nog prima werkt, dat functies automatisch worden toegevoegd en dat dataverzameling de standaard is? Of kies je bewust voor een transparant systeem dat jou weer de regie geeft?
In het webinar op maandag 16 februari laat Olaf Weller zien dat overstappen naar een eerlijker besturingssysteem niet ingewikkeld hoeft te zijn. Op een toegankelijke manier maak je kennis met Linux Mint en ontdek je hoe je er dezelfde vertrouwde dingen mee doet als in Windows, zonder technische kennis.
Je krijgt inzicht in zowel de voordelen als de uitdagingen, maakt kennis met eerlijke alternatieven voor vertrouwde software en zet stappen richting digitale autonomie.
👉 Benieuwd naar meer? Meld je hier aan voor het webinar