Wat betekenen al deze ontwikkelingen voor jouw financiële vrijheid?

Op dit moment is er opvallend veel beweging op het gebied van geld. De digitale euro komt een stap dichterbij, de regels voor contant geld veranderen, het belastingstelsel voor vermogen wordt herschreven en inflatie tast de koopkracht van je spaargeld aan.

Over al deze ontwikkelingen wordt afzonderlijk veel geschreven. Maar veel minder vaak gaat het over wat ze samen voor jou betekenen. Hoeveel ruimte houd je om zelf te bepalen hoe je betaalt, waar je je geld bewaart en wat je ermee doet?

Dat is de vraag die we in dit artikel stellen. We zetten vier ontwikkelingen op een rij en kijken per ontwikkeling wat die betekent voor jouw financiële zelfbeschikking. Ook staan we stil bij wat nog niet vaststaat, wat misschien wel het belangrijkste is: op veel van deze punten zijn de keuzes namelijk nog niet gemaakt.

1. Wat betekent het als digitaal betalen de norm wordt?

De stand van zaken

Op 9 juli 2026 stemde een ruime meerderheid van het Europees Parlement voor de volgende stap in het wetgevingsproces rond de digitale euro. Daarmee is de weg vrij voor onderhandelingen met de EU-lidstaten over de uiteindelijke regels, waaronder privacy, gebruik en acceptatie. De ECB wil in 2029 klaar zijn voor een mogelijke eerste uitgifte. Of de digitale euro er daadwerkelijk komt, is nog niet definitief besloten.

Ook over de precieze vorm liggen nog keuzes open. Zo komt er een grens aan het bedrag dat je in digitale euro’s kunt aanhouden. Daarmee wil de ECB voorkomen dat op grote schaal geld van bankrekeningen naar digitale euro’s verschuift. Verschillende limieten tot €3.000 per persoon zijn onderzocht, maar het definitieve bedrag staat nog niet vast.

Tegelijkertijd verandert er ook iets rond contant geld. Sinds 1 januari 2026 zijn contante betalingen vanaf €3.000 bij de aankoop van goederen in Nederland verboden. Daar staat tegenover dat de Eerste en Tweede Kamer een wettelijke acceptatieplicht voor contante betalingen onder €3.000 hebben aangenomen. Die plicht geldt nog niet: de regering werkt de uitzonderingen nog uit en streeft naar invoering in 2027.

Volgens onderzoek van De Nederlandsche Bank dat in juli 2026 werd gepubliceerd, kun je bij 96 procent van de onderzochte verkooppunten nog contant betalen. Wel kun je in woonplaatsen met meer dan 175.000 inwoners bij ongeveer één op de elf verkooppunten niet meer kiezen voor contant betalen.

Wat dit betekent voor jouw financiële vrijheid

Contant geld is vrijwel het enige betaalmiddel waarmee je rechtstreeks kunt betalen zonder tussenpartij, zonder internetverbinding en zonder dat een bank of betaalprovider meekijkt. Daarmee biedt contant geld een mate van privacy en zelfstandigheid die bij digitale betalingen niet vanzelfsprekend is.

Naarmate contant geld minder wordt gebruikt, komt ook de infrastructuur eromheen onder druk te staan. DNB benadrukt dat contant geld beschikbaar moet blijven om te kunnen betalen wanneer elektronische systemen uitvallen. Tegelijk liet eerder onderzoek in opdracht van DNB zien dat die terugvalmogelijkheid bij een grote pinstoring beperkt is: het geldautomatennetwerk kon toen naar schatting slechts 30 tot 50 procent van de toonbanktransacties dekken.

Dat maakt de keuze om digitaal te betalen minder vrijblijvend dan die misschien lijkt. Het gaat niet alleen om gemak, maar ook om privacy en om de vraag of je nog kunt afrekenen als digitale systemen tijdelijk uitvallen.

Wat nog openstaat

Hoe hoog wordt het bezitsplafond voor de digitale euro? Welke regels komen er uiteindelijk rond privacy en gebruik? Wanneer gaat de acceptatieplicht voor contant geld in en welke uitzonderingen zullen daarbij gelden?

2. Wat betekent het als je belasting betaalt over rendement dat je nog niet hebt?

De stand van zaken

Op 12 februari 2026 nam de Tweede Kamer de Wet werkelijk rendement box 3 aan. In het voorgestelde stelsel betaal je belasting over je werkelijke rendement. Als hoofdregel telt daarbij ook de waardestijging mee die je nog niet hebt verzilverd. Stijgt je beleggingsportefeuille in waarde zonder dat je iets verkoopt, dan kan die waardestijging dus toch meetellen voor de belasting.

Voor onroerend goed en aandelen in startups en scale-ups geldt een uitzondering: daar wordt de waardestijging pas belast bij realisatie, bijvoorbeeld bij verkoop.

Op 30 juni behandelde de Eerste Kamer het voorstel, maar de stemming werd uitgesteld. In een brief van 19 juni 2026 presenteerde staatssecretaris Eerenberg verschillende mogelijkheden om het voorstel aan te passen. Daaronder vallen één jaar achterwaartse verliesverrekening, een verlaging van het tarief van 36 naar 35 procent en een verhoging van het heffingsvrije resultaat van €1.800 naar €1.900.

In augustus beoordeelt het kabinet deze en andere mogelijke aanpassingen. Op Prinsjesdag wil het kabinet met een novelle komen om het voorstel verder aan te passen. De beoogde ingangsdatum van het nieuwe box 3-stelsel blijft 1 januari 2028.

Wat dit betekent voor jouw financiële vrijheid

Belasting over ongerealiseerd rendement raakt je liquiditeit. Je betaalt dan mogelijk belasting over winst die alleen op papier bestaat, terwijl je die winst nog niet hebt ontvangen. Dat bedrag moet je dan uit ander beschikbaar vermogen betalen.

Het raakt ook je keuzevrijheid in wat je bezit. Niet alle vormen van vermogen worden hetzelfde belast. Daardoor kan de fiscale behandeling meewegen in de keuze waar je je geld in stopt.

Wat nog openstaat

Welke aanpassingen kiest het kabinet in augustus? Hoe ziet het voorstel eruit wanneer de Eerste Kamer er opnieuw over stemt? En zet het kabinet uiteindelijk de stap naar een vermogenswinstbelasting voor alle vormen van vermogen?

Wat betekent het als je spaargeld elk jaar minder waard wordt?

De stand van zaken

De Europese Centrale Bank verhoogde in juni 2026 de depositorente – de rente die banken krijgen op geld dat zij bij de ECB stallen – naar 2,25 procent, na een reeks eerdere renteverlagingen. Op 23 juli hield de ECB die rente ongewijzigd. De inflatie in de eurozone kwam in juli uit op naar schatting 2,9 procent na een piek van 3,2 procent in mei. Voor de ECB-vergadering in september houden markten rekening met een nieuwe renteverhoging.

Bij de Nederlandse grootbanken ligt de spaarrente duidelijk lager dan de ECB-rente. Rabobank verhoogde de rente op 5 augustus naar 1,50 procent over de eerste €10.000. Bij ABN AMRO krijg je 1,25 procent tot €500.000 en bij ING ligt de rente op de Oranje Spaarrekening op maximaal 1,25 procent. Uit een analyse van DNB blijkt bovendien dat banken eerdere renteverhogingen van de ECB maar beperkt doorberekenden aan spaarders.

En wat als je naar alternatieven kijkt?

Als de rente op spaargeld achterblijft bij de inflatie, kan dat een reden zijn om naar andere manieren te kijken om je vermogen te beschermen of te laten groeien. Bitcoin is daar één van. Tegelijk brengt zo’n alternatief andere risico’s met zich mee. Op 26 juli stond de bitcoinprijs rond de 64.000 dollar. Ook de geldstromen naar Amerikaanse spot-bitcoin-ETF’s laten zien hoe sterk het sentiment kan wisselen: eind juli volgden dagen met forse uitstroom en instroom elkaar snel op.

Wat dit betekent voor jouw financiële vrijheid

Reken het eens door voor je eigen situatie. Bij 1,50 procent spaarrente en 2,9 procent inflatie verliest €25.000 spaargeld in een jaar ongeveer €340 aan koopkracht. Je saldo groeit door de rente, maar de prijzen stijgen sneller. Onderaan de streep kun je er dus minder voor kopen.

Niets doen is dus geen neutrale keuze. Het is een keuze met een prijs. Tegelijk is een alternatief niet automatisch beter: wie gaat beleggen of voor Bitcoin kiest, krijgt te maken met andere risico’s. Financiële vrijheid zit daarom niet alleen in wat je kiest, maar ook in de ruimte en kennis om die keuze bewust te maken.

Wat nog openstaat

Verhoogt de ECB de rente opnieuw op 10 september? Volgen de Nederlandse grootbanken als dat gebeurt? En blijft de inflatie hoger dan de spaarrente, waardoor je spaargeld aan koopkracht verliest?

4. Wat betekent het als je geld altijd via een tussenpartij loopt?

De stand van zaken

Op 6 juli 2026 legde De Nederlandsche Bank een boete van €8,5 miljoen op aan ABN AMRO vanwege ernstige tekortkomingen in de anti-witwascontroles bij een deel van de hoogrisicoklanten. Volgens DNB werden signalen zoals grote contante opnames, betalingen van of naar landen met een verhoogd risico en mogelijke sanctieomzeiling onvoldoende diepgaand onderzocht.

Los van deze zaak laat de boete zien welke rol banken wettelijk hebben. Onder de Wet ter voorkoming van witwassen en financieren van terrorisme (Wwft) zijn banken poortwachters van het financiële stelsel. Ze moeten weten wie hun klant is, waar het geld vandaan komt en waarvoor een rekening wordt gebruikt. Dat betekent in de praktijk dat banken transacties voortdurend controleren en bij klanten of betalingen met een hoger risico extra onderzoek moeten doen.

Daar komt een tweede afhankelijkheid bij. Als je in Nederland pint, loopt die betaling bijna altijd via partijen buiten Europa, zoals Visa en Mastercard. Bij contactloos betalen via je telefoon spelen ook partijen als Apple Pay en Google Pay een rol. Volgens DNB verliep in de eerste helft van 2024 nagenoeg 100 procent van de kaartbetalingen in Nederland via zulke niet-Europese partijen. DNB noemt die afhankelijkheid een reden om het betalingsverkeer weerbaarder te maken, onder meer met Europese alternatieven zoals Wero en de digitale euro.

Wat dit betekent voor jouw financiële vrijheid

Bij vrijwel elke digitale betaling zit een partij tussen jou en de ontvanger. Die partij heeft eigen verplichtingen, voorwaarden en belangen. Dat is niet per se verkeerd, maar het is wel goed om je daarvan bewust te zijn. Zeggenschap over je geld gaat immers niet alleen over hoeveel je hebt, maar ook over de mate waarin je er rechtstreeks over kunt beschikken.

Ook bij de digitale euro is privacy een belangrijk vraagstuk. Tegenstanders wijzen erop dat transacties geregistreerd zouden kunnen worden. De ECB zegt juist stevige privacywaarborgen in te bouwen en offline betalingen zo te verwerken dat die vergelijkbaar zijn met contant geld: de details van de betaling zouden dan alleen bekend zijn bij de betaler en ontvanger. Voor online betalingen worden wel gegevens verwerkt om de betaling uit te voeren en aan wettelijke verplichtingen te voldoen.

Hoe die privacywaarborgen uiteindelijk precies worden vastgelegd, is onderdeel van de onderhandelingen die nu lopen.

Wat nog openstaat

Hoe privé wordt de digitale euro uiteindelijk? Hoe wordt jouw privacy uiteindelijk in de Europese wetgeving beschermd? En hoeveel inzicht houden banken en andere partijen straks in jouw betalingen?

Momenten om in de gaten te houden

Stel live jouw vragen op 26 augustus

De rode draad die door deze vier ontwikkelingen loopt, is dat er op veel punten nog geen definitieve keuzes zijn gemaakt. Er wordt op dit moment onderhandeld, gewogen en gestemd over regels die de komende jaren invloed kunnen hebben op hoe jij betaalt, spaart, investeert en over je geld beschikt.

Op woensdag 26 augustus organiseren we het Webpanel Geld: financiële vrijheid in een veranderende wereld. Tijdens dit webpanel kun je live jouw vragen stellen aan vier experts die ieder vanuit een eigen invalshoek ingaan op de thema’s uit dit artikel:

• Tom van Lamoen over Bitcoin, geldsystemen en decentralisatie

• Toine Manders over fiscaal recht en vermogensbescherming

• Otto Schapendonk over cashflow, investeren en vermogensopbouw

• Olaf Weller over Kaspa en digitale waarde in eigen beheer

Het webpanel vindt plaats op woensdag 26 augustus van 20.00 tot 21.30 uur.

Als lid van Keuze Vrij Bij Mij neem je gratis deel aan dit webpanel én aan toekomstige webinars en webpanels. Ook krijg je toegang tot meer dan 50 opnames en onze online community.

Ben je geen lid, dan kun je voor €7,50 een los ticket kopen.

👉 Meld je hier aan voor het Webpanel Geld
💚 Word lid van Keuze Vrij Bij Mij