Interview VrijWijs
Vandaag spreken we VrijWijs, een bijzonder inspirerende, nieuwe school in Rotterdam. Tim en Rose vertellen over vrijheid, vertrouwen en verbinding en wat dat met hun school te maken heeft. Lees verder als je je wilt laten inspireren door vrije ondernemers met een prachtige visie!
Tim en Rose, hoe zijn jullie tot VrijWijs gekomen?
Tim: “Mijn ervaring als leerkracht in het onderwijs gaf geen voldoening meer. Je mist denk ik heel veel leuke en leerzame momenten voor kinderen door protocollen en regels waar je aan moet voldoen. Daarbij denk ik dat de eisen die worden gesteld aan het regulier onderwijs, ons beperken. De randvoorwaarden van het niet bekostigd onderwijs zijn een stuk ruimer, onze onderwijsinspecteur helpt ons ook bij het uitwerken van ons onderwijs.”
Rose: “Wij zijn niet door de overheid bekostigd, waardoor we meer vrijheden hebben dan bekostigd onderwijs. Wij zijn van 9 tot 14 open, zijn vrijer in de toetsingsmethodes en kunnen dat ook anders noemen dan ‘toets’: je checkt even tussendoor hoe het met het kind gaat.”
Tim: “Je hoeft ook niet per se te groeien, je kunt dan met een klein groepje, maximaal 15 kinderen, je school draaien. Waar bij bekostigd onderwijs er een soort ‘target’ is van een aantal leerlingen dat je moet hebben om door te mogen gaan, hebben wij dat niet.
Ik ben destijds bij een Agoraschool gaan werken waarvan ik de visie prachtig vond. Uiteindelijk kwam ik er wel achter dat zo’n target als nadeel heeft dat geen enkel kind zijn eigen leerlijn kan volgen. Het wordt massaal. Je doet kinderen dan tekort.”
Rose: “Ja, een soort massaproductie waar je in zit. Een lose-lose in plaats van win-win. Onze dochter is inmiddels 4, je gaat dan kritisch kijken naar welk onderwijs je je kind wil gaan geven. Ieder kind heeft zijn eigen talenten en het is zo mooi als je die kunt laten groeien en bloeien. Natuurlijk houd je een leerlijn in je achterhoofd, ook als B3 school. De inspectie wil wel enige kaders zien waarbinnen wij onderwijs aanbieden. Bij ons is dat gericht op het kind, niet op het huidige onderwijssysteem.”
Wat is dat, Agora Onderwijs?
Tim: “Een filosofische kijk op het bestaan die René Gude heeft vormgegeven. Hij bedacht dat je een Agora (oud Grieks voor plein) hebt, waar je elkaar ontmoet en alles zich afspeelt. Daaromheen staan vijf werelden waarin je leven zich afspeelt: de spirituele wereld (kerk), de kunstzinnige wereld (museum), de ethische wereld (rechtbank), de maatschappelijke wereld (supermarkt) en de wetenschappelijke wereld (bibliotheek).
Als je die werelden kunt vinden, je weet hoe het werkt, dan heb je een prettig leven, ben je in balans en gelukkig. Dat is de filosofie van Agora. Alles wat in de werelden plaatsvindt, wordt uitgewisseld op het plein (Agora) en dat plein is eigenlijk wat VrijWijs is: Het plein waar alle ontmoetingen vanuit vrijheid, verbinding en vertrouwen samenkomen.”
Rose: “Wanneer je die werelden je eigen kunt maken en je wordt gestimuleerd, dan creëer je superhelden voor de toekomst.”
Tim: “We willen echt iets duurzaams neerzetten dat blijft staan, niet voor één jaar een school draaien en er weer mee ophouden.”
Rose: “We zijn in het verleden ook een tiny house initiatief gestart en toen hebben we ook geleerd hoe ingewikkeld het kan worden als je met veel mensen tegelijk samenwerkt. Het knopen doorhakken wordt dan lastiger. We hebben er daarom voor gekozen om VrijWijs samen op te zetten, met zijn tweeën en er vervolgens pas mensen bij te vinden die hiermee resoneren.”
Tim: “Een kleine kern is inderdaad krachtiger. We vragen wel hulp aan de community om ons heen, maar wij zijn degenen die de knopen doorhakken.”
Rose: “Het is wel een fenomeen dat er veel B3-scholen worden opgericht. Je ziet bij veel van die initiatieven dat dit wordt gedaan met grote groepen, veel overleggen en dat hebben wij bewust anders gedaan.”
Tim: “In het dingen doen zijn Rose en ik heel anders, al zijn we wel dezelfde type personen. Ik doe bijvoorbeeld de website, maar Rose niet. Je moet elkaar versterken, maar ook ervoor waken dat je niet goed bent in dezelfde dingen. Je vult elkaar dan aan.
We gaan voor het onderwijsaanbod ook extern mensen erbij halen die goed zijn in hun vakgebied. Ons team vind je trouwens hier! Voor sport hebben we echte sportinstructeurs, in plaats van een pabo-afgestudeerde met een minor gym. Het is namelijk bewegingsonderwijs, geen gym. Ik heb daar geen verstand van, want ik heb de pabo gedaan, maar die sportinstructeur weet het wel.”
Rose: “Je moet goed nadenken over wat je de kinderen gaat aanbieden. Dat is ook gewoon echt tof, dat je brede Harry’s ziet die met die kinderen gaan sporten. Misschien trigger je daar wel iets mee bij een kind, dat zij dat gaaf vinden en ook zo sterk willen zijn. Of denk aan kinderyoga waarin je een kind yoga écht laat voelen. We hebben ook een docent Engels en die voelt die taal echt en vindt het leuk om het kinderen te leren. Iedereen heeft zijn of haar talent en als je dat inzet, is de kracht van overdracht veel groter.”
Hoe lang zijn jullie nu bezig met VrijWijs?
Tim: “Officieel zijn we nu een jaar bezig met voorbereiden en een community bouwen. Maar het dromen over ‘ander onderwijs’, doen we al jaren. We gaan nu eindelijk écht van start op 31 oktober dit jaar, na de komende herfstvakantie.”
Rose: “31 oktober starten we inderdaad. We beginnen (tijdens moment van schrijven) met een klein groepje van 6 kinderen.”
Wat zijn jullie kernwaarden en waarom?
Rose: “Vrijheid, vertrouwen en verbinding. Deze waarden zijn voor ons enorm belangrijk. Je fijn voelen, het vertrouwen hebben en krijgen is de basis van leren. Dat doe je altijd in verbinding met de ander. Daarnaast is de autonomie van het kind, het zelf (leren) doen met het volste vertrouwen, een ultieme vrijheidsbeleving.
Rose: “Ik werk in een wijkteam als maatschappelijk werker. Dat blijf ik voorlopig ook doen. Daarbij ben ik één dag per week bij VrijWijs. We beginnen VrijWijs met een klein groepje, ik houd graag mijn zekerheid van mijn baan. Tim heeft zijn baan al opgezegd en kan er echt vol in.
Tim: “Ja, het idee is dat we 4 tot en met 13 jaar hebben in een groep van maximaal 15 kinderen. We kunnen het ook af en toe opsplitsen tussen jonger en ouder bij specifieke lessen, bijvoorbeeld. Zo kun je makkelijker gericht iets doen met de oudere of jongere groep. Je kan dan veel meer. De externe hulp (Engels, sport, voeding, yoga, etc.) kan bijvoorbeeld ook eerst met het jonge kind een les doen en daarna met het oudere kind. Daar zijn we wel echt op aan het voorsorteren.”
Rose: “Ik houd dus mijn baan, maar de bedoeling is dat Tim er vooral voor het oudere kind is (meer affiniteit mee) en dat we ook iemand hebben voor de kleuters, een kleuterjuf, zo gezegd. Zo’n kleuterjuf heeft dan voorrang op mij en het opzeggen van mijn betaalde baan voor VrijWijs. Daarom hebben we ook een vacature gezet op Werk Vrij Bij Mij. Binnen twee weken kregen we daar al 7 reacties op en we hebben daarmee ook een vrijwilliger gevonden!”
Tim: “En als ik ziek word, moet er ook iemand aanwezig zijn die de pabo heeft gedaan. Een soort flex-pool of vangnet is wel belangrijk daarvoor en dat moet ook van de onderwijsinspectie.”
Rose: “Dat is ook nodig voor de continuïteit van ons onderwijs.”
Rose: “Het is wel fijn dat je via Keuze Vrij Bij Mij en Werk Vrij Bij Mij direct de juiste persoon voor je hebt, je bent gelijkgestemd. We hebben wandelingen georganiseerd voor het opstarten van VrijWijs: ‘VrijWijs erop uit’. We hebben gewandeld met ouders en kinderen, dan tref je elkaar echt. Door weer en wind.”
Hoe ziet een gemiddelde week bij VrijWijs eruit?
Rose: “We werken met een vaste dagstructuur, omdat we het belangrijk vinden dat kinderen weten waar ze aan toe zijn. Regelmaat, ritme en rust. We hebben sport en beweging er standaard één keer per week in verwerkt, omdat we het belangrijk vinden dat kinderen hun lichaam leren kennen. En leren wat ze fysiek kunnen, we dagen ze daar ook bij uit.”
Tim: “Je leert je lichaam kennen, je superkracht! Een leuke side-note: gisteren kwamen een aantal ouders van kinderen langs. Er is een jongen die graag wil gaan boulderen (klimmen). Hij vroeg of dat mogelijk was en ik zei ‘ja, natuurlijk’. De verbazing over dat dat soort dingen mogelijk zijn, is echt heel leuk! Dit is ook een stukje expertise van het gewoon gaan doen van dingen, dat is met een kleinere groep kinderen ook makkelijker.”
Rose: “Het is een stukje gehoor geven aan een voorstel van een kind. Hoe tof is het dat je met je eigen leercommunity samen kan gaan doen, samen kunt ontdekken? En dat daar tijd voor is en dat een kind echt gehoord wordt. Je zoekt dan naar de autonomie van het kind.”
Tim: “We doen het echt samen, we gebruiken ook juist de input van kinderen. Wil een kind iets doen, let’s go! Wij zijn dan degenen die het gaan regelen, begeleiden.”
Rose: “Wij zijn hun gids. We staan ernaast en we gaan mee, in plaats van dat wij voorop lopen en kinderen ons moeten volgen.”
Tim: “Er wordt vaak gedacht: ‘er kan zomaar alles hier’, maar dat is niet zo. We hebben een duidelijke structuur waarbinnen we de autonomie van het kind benutten en aan de coaches die hier werken is het dan de taak om het zo te sturen dat het leerbaar wordt.
VrijWijs biedt kinderen onderwijs aan vanuit het individuele startpunt. Daarbij kijken we naar wat een kind kan en waar hij of zij aan toe is. Ieder kind start zo zijn eigen leerroute.”
Rose: “VrijWijs is 4 dagen per week open van 9:00 tot 14:00. Iedere dag heeft een vaste structuur waarbij er veel tijd is voor eten/drinken en lekker naar buiten gaan. Daaromheen zijn er drie speel-leerblokken.
Tim: “Ik zie het al voor me dat we ‘s ochtends met de groep bij het kampvuur beginnen met voorlezen uit een mooi boek. Dat is gelijk de inspiratie voor het taalaanbod voor het volgende blok.”
Wie is jullie doelgroep?
Rose: “Voorop staan de kinderen, al zijn ouders ook onderdeel van de doelgroep. De kinderen zijn de doelgroep en met de ouders erbij is het de community, zo zien we het wel.”
Tim: “Wat we willen is dat onderwijs geen los onderdeel is van het leven van een kind. Wij willen dat een kind bij VrijWijs een leven heeft dat ongeveer soortgelijk is als thuis en een verlengstuk is van thuis. Ouders zijn er soms ook gewoon bij als we een lunch hebben voor iedereen. Die knusse sfeer van thuis zetten we hier ook neer.”
Rose: “Maar we doen geen beroep op ouders, er is geen sprake van ouderparticipatie, zoals dat heet. Daar kiezen we bewust voor, omdat het met meer mensen ook ingewikkelder kan worden, zoals we al zeiden. Al zijn ouders altijd welkom om eens langs te komen en iets vertellen over hun hobby en dat in een inspiratiesessie te verwerken.”
Tim: “We kennen de kinderen, omdat het een kleine groep is, dus je weet waar ze op dat moment staan in hun ontwikkeling en vanaf welk punt je verder gaat. Je biedt aan wat ze op dat moment nodig hebben, in plaats van ‘je zit nu in groep 6 en moet nu dit en dit leerdoel hebben.’”
Wat voor volwassenen worden VrijWijs leerlingen later?
Rose: “Wat een heerlijke vraag!”
Tim: “Deze kinderen worden superhelden.”
Rose: “Het worden mensen die kritisch durven na te denken en vertrouwen in hun eigen kunnen.”
Tim: “Je creëert een omgeving die een hele fijne plek is, iedereen voelt zich fijn, vertrouwd, vrij en in verbinding met elkaar.”
Rose: “Onze kernwaarden komen daar heel erg in terug. Je laat zien hoe het eigenlijk zou moeten. It takes a village to raise a child. Dat doe je dus in je leercommunity bij VrijWijs, met elkaar, op dat plein met de werelden eromheen.”
Hoe zien jullie voortgezet onderwijs na VrijWijs voor jullie?
Rose: “We willen ook graag VrijWijs Voortgezet onderwijs.”
Tim: “Agora Onderwijs is ontstaan op het middelbaar onderwijs, daarin is er dus al wat meer flexibiliteit. Ook binnen het reguliere onderwijs”
Rose: “De eerste was in Roermond, ja.”
Tim: “Eigenlijk willen we dat er gewoon een plek is om te leren, in dit geval noemen we dat een school. Maar we willen niet dat er een uitstroom is (jij bent een VWO kind, jij HAVO). Dat gaat voorbij aan het kind zelf. De ene kan cognitief misschien meer informatie verwerken en gaat naar VWO, maar wat zegt dat nu echt?
Dat doet wat met vertrouwen, als je als kind een stempel krijgt. Al na groep 6 weet de school ongeveer welke richting je op ‘moet.’ Groep 7-8 gaat dat versterken. Maar dat is gewoon nog twee jaar! Er gebeurt in die tijd zoveel, een kind begint ook te puberen in die twee jaar. Maar daar houdt het oude systeem geen rekening mee.”
We willen van 13-18 jaar een ‘Agora/plein’ voor oudere kinderen. Je krijgt dan een ander aanbod dan voor jongere kinderen, maar wel vanuit dezelfde filosofie.”
Minder nadruk op intelligentie of talent, maar op wat een kind leuk vindt?
Tim: “Minder nadruk op het meetbare, want dingen die je niet kunt meten kunnen wel belangrijk zijn. Als je heel sociaal bent en graag helpt, daar is geen schaal voor (wel sociale vaardigheidstoetsen - helaas), maar het is wel heel belangrijk.”
Rose: “Kijken naar het totaalplaatje van het kind. Onze invulling van het onderwijs is anders, het is de kunst om de inspectiekaders achter de schermen in te brengen en niet expliciet op de kinderen zelf te leggen.”
Wat is jullie hoop voor de toekomst van het onderwijs in Nederland?
Tim: “Ik zou stageplekken willen aanbieden voor pabo-studenten. Maar de pabo hier in Rotterdam biedt alleen stageplekken aan bij hun eigen opleidingsscholen. Hun beoordelingsformulier past zeg maar niet op VrijWijs en dat is zonde. Ik denk dat het daar begint: er is geen lerarentekort, het onderwijs is gewoon niet leuk genoeg. Doordat ik op scholen heb gewerkt, weet ik dat het werk zelf echt leuk is. Elke pabo-student kiest er met zijn hart voor: een bijdrage leveren aan de ontwikkeling van kinderen. Het werk zelf is fantastisch, maar je bent met zoveel stomme dingen bezig. Het is echt heftig, dertig kinderen op één docent voor een hele dag. Aan het einde van die dag ben je compleet uitgeblust. We zien dat mensen graag in het onderwijs willen werken, dat zien we ook aan het aantal reacties dat we kregen op onze vacature op Werk Vrij Bij Mij.”
Rose: “Houd de groep klein, houd het persoonlijk, ga naar buiten. Daar is de wereld.”
Tim: “Ja, ga dat plein op, de wereld ontdekken.”
Rose: “Precies, en niet een hele dag zitten in een lokaaltje.”
Tim: “Uiteindelijk is dit soort onderwijs ook goedkoper dan regulier onderwijs. Ouders betalen maandelijks €475 aan VrijWijs, maar over een jaar gezien is dat nog steeds goedkoper dan regulier onderwijs. Dat is 7000 (onderbouw) tot 9000 euro (bovenbouw) per jaar in het regulier onderwijs, als zo’n school voldoende (target) leerlingen heeft. Gesubsidieerde scholen hebben ook een verplicht aantal uren onderwijs per dag, los van of het kind ook begrijpt wat het leert. Pauze is vaak onderwijstijd, dus kinderen moeten snel eten en kijken tegelijkertijd naar het Jeugdjournaal. Daar zijn wij het niet mee eens – pauze is pauze. Daarin kun je je bijvoorbeeld bezighouden met het sociale, het maatschappelijke, door samen te koken, de moestuin in te gaan. Misschien leer je zo zelfs meer in een echte pauze dan in een Jeugdjournaal-pauze. We willen mensen daarom graag laten zien dat het heel leuk is om in het onderwijs te werken. We hebben minder kinderen, kortere dagen, minder werkdruk.
Als ik zie hoe vrij onze dochter zich voelt, sommige dingen wel en niet durft, hoe ze hulp vraagt: dat zal ze later ook hebben als ze ouder is. Hulp durven vragen, weten waar ze wel goed in is, haar krachten kent.”
Rose: “We zitten in een haastige tijd, waarin ouders vinden dat hun kind móet leren lezen en schrijven, en snel een beetje. Maar kinderen willen tóch wel leren, ze zijn een spons en intrinsiek gemotiveerd om te leren! Dat zit er hoe dan ook al in. Maar misschien wil dat ene kind wel leren lezen al is hij 6 is, en een andere pas als hij 8 is. Het gaat erom dat je het kind leert aan te voelen bij zichzelf wat hij wil, waar behoefte aan is. Dat is waar VrijWijs voor staat.”
VrijWijs is een B3 school en wordt daardoor niet door de overheid gesubsidieerd. De kosten worden gedragen door de community zelf. Samen met de community die we opbouwen, streven we naar een toekomst waarin kinderen leren dat vrijheid, vertrouwen en verbinding de norm is. Dankzij jouw steun kunnen we onze missie voortzetten en bouwen we aan dé leercommunity van nu!
Ben je benieuwd of VrijWijs ook de plek is voor jouw kind? Stuur ons gerust een mailtje (link naar mail info@vrijwijs.nl) en bekijk de website voor alle overige informatie.
Liefs, Rose en Tim
Spreekt deze visie jou ook zo aan? Steun VrijWijs door een bijdrage te leveren aan hun succes! Bekijk hun website of advertentie op Keuze Vrij Bij Mij.
Staat jouw bedrijf ook voor keuzevrijheid? Laat het zien en..