5 redenen waarom jouw videobelgesprekken minder privé zijn dan je denkt. En welke alternatieven er zijn

Videobellen is tegenwoordig net zo vanzelfsprekend als telefoneren. Voor werk, school of familie-overleg klikken we moeiteloos op Zoom, Teams of Google Meet. Maar achter dat gemak schuilt een risico dat vaak over het hoofd wordt gezien: je gesprekken zijn lang niet altijd zo privé als je denkt.

Je deelt ongemerkt een hoop persoonlijke informatie – niet alleen met je gesprekspartner, maar ook met het platform zelf. Denk aan je locatie, IP-adres, contactpersonen en metadata over hoe vaak en met wie je belt. En in sommige gevallen kunnen bedrijven of zelfs overheden meekijken of ingrijpen.

Bij Keuze Vrij Bij Mij vinden we het belangrijk dat je bewust kunt kiezen. In dit artikel delen we 5 risico’s van de grote videobelapps én laten we zien welke alternatieven jouw vrijheid en privacy wél respecteren.

1. Je deelt meer dan je denkt – en je verliest de controle

Als je videobelt via Zoom, Teams of Google Meet, geef je ongemerkt veel informatie prijs. Niet alleen je naam en e-mailadres, maar ook gegevens over je apparaat, locatie, IP-adres en zelfs je netwerk van contacten worden verzameld. Dit noemen we metadata. Het is geen directe opname van wat je zegt, maar het zegt wél veel over je gedrag, routines en sociale verbanden.

Zelfs als een gesprek niet wordt opgenomen, wordt er veel vastgelegd: wie er deelnam, welke bestanden je deelde, wat er in de chat werd gezegd en andere vormen van interactie. Deze data wordt meestal automatisch opgeslagen op servers van grote techbedrijven – vaak buiten Europa. Die bedrijven hebben toegang tot die gegevens, en soms ook jouw werkgever of onderwijsinstelling, als die het gesprek organiseerde. Zo ontstaat er een profiel van jouw communicatiegedrag, zonder dat jij dat doorhebt.

Wordt het gesprek wél opgenomen? Dan gaat het nog een stap verder. In Zoom, Teams en Meet kan de host opnames starten, en jij krijgt daar dan een melding van. Vanaf dat moment wordt alles opgeslagen: beeld, geluid, chat en gedeelde schermen – meestal in de cloud van het platform. Ook deze opnames staan vaak op servers buiten Europa, en vallen onder het privacybeleid van de aanbieder. De organisator bepaalt of de opname wordt gedeeld of bewaard. Jij hebt daar als deelnemer meestal geen invloed op.

2. Jouw data voedt mogelijk AI – zonder jouw toestemming

Steeds meer techbedrijven gebruiken kunstmatige intelligentie (AI) om hun diensten te verbeteren. Maar dat roept een belangrijke vraag op: worden jouw gegevens uit videobelgesprekken ook gebruikt om zulke AI-systemen te trainen?

Volgens de privacyverklaringen van Zoom, Microsoft en Google worden audio en video uit gesprekken niet zomaar gebruikt voor AI-training – tenzij je daar expliciet toestemming voor geeft. Maar er zit een nuance: deze bedrijven verzamelen allerlei andere gegevens die wél kunnen worden ingezet voor AI-modellen. Denk aan interactiegegevens, metadata, wie wanneer spreekt, hoe vaak bepaalde functies worden gebruikt en meer.

Zoom maakte in 2023 veel los toen bekend werd dat hun gebruikersvoorwaarden het mogelijk maakten om klantdata te gebruiken voor AI. Hoewel het bedrijf dit later nuanceerde, blijft het punt overeind dat zogeheten “service-generated data” – data die ontstaat tijdens gebruik van het platform – gebruikt mag worden zonder aparte toestemming. Dat kan ook gebeuren terwijl je gewoon een vergadering voert.

Ook bij Microsoft en Google zijn de regels niet altijd even transparant. Microsoft zegt bijvoorbeeld geen klantdata uit Teams of Word te gebruiken voor AI-training, maar dat geldt niet voor alle producten. Voor consumentenproducten zoals Bing, Microsoft Start en de publieke versie van Copilot kunnen gebruikersgegevens, met toestemming, wél worden ingezet voor AI-training.

Bovendien verandert het beleid regelmatig en lang niet alle gebruikers lezen of begrijpen de juridische voorwaarden.

Kortom: zelfs als jouw gesprek niet wordt opgenomen, kunnen de gegevens die tijdens dat gesprek ontstaan tóch worden ingezet voor het trainen van systemen die je niet zelf in de hand hebt. En dat terwijl je dacht gewoon even te bellen.

3. Je gesprekken zijn technisch niet altijd afgeschermd

End-to-end encryptie zorgt ervoor dat alleen jij en je gesprekspartner het gesprek kunnen horen of zien – niemand anders, zelfs het platform niet. Maar bij de grote videobelapps is deze versleuteling niet standaard. Bij Zoom moet je het handmatig inschakelen. Bij Teams en Meet is het beperkt tot 1-op-1 gesprekken. Hierdoor blijven groepsgesprekken kwetsbaar voor toegang van buitenaf.

4. Buitenlandse wetgeving kijkt mogelijk met je mee

Veel grote videobelplatforms gebruiken servers die in de Verenigde Staten of andere niet-Europese landen staan. Daardoor vallen de gegevens die jij deelt onder wetgeving van dat land. In de VS geldt bijvoorbeeld de CLOUD Act. Die wet verplicht Amerikaanse bedrijven om data over te dragen aan overheidsinstanties, ook als die data in een ander land wordt opgeslagen. Dit betekent dat jouw gegevens zonder jouw medeweten kunnen worden ingezien, ook al denk je beschermd te zijn door Europese privacyregels zoals de AVG.

Dit maakt dat je data niet alleen technisch, maar ook juridisch buiten jouw invloed kan vallen.

5. Je vrijheid van meningsuiting staat onder druk

Misschien het meest zorgwekkend: videobelplatforms hebben eerder gesprekken beëindigd of accounts gesloten op verzoek van overheden. In 2020 schorste Zoom bijvoorbeeld de accounts van Amerikaanse activisten die een Tiananmen-herdenking hielden, op verzoek van de Chinese overheid (NPR). Ook werd een lezing van de Palestijnse activiste Leila Khaled geblokkeerd door Zoom, Facebook en YouTube vanwege druk vanuit Amerikaanse instanties (The FIRE).

Als bedrijven beslissen welke gesprekken wél en niet mogen plaatsvinden, is jouw vrijheid van meningsuiting niet langer vanzelfsprekend.

Welke privacyvriendelijke alternatieven zijn er?

Gelukkig zijn er alternatieven die jouw privacy wél respecteren en waarin je vrij kunt spreken zonder meekijkers. We lichten er vier uit:

Jitsi Meet is een open source videobelplatform dat werkt in je browser. Je hebt geen account nodig, en je kunt zelf bepalen of je een wachtwoord instelt of zelfs een eigen server gebruikt. Het is gratis, gebruiksvriendelijk en ideaal voor wie privacy belangrijk vindt. Meer info: https://meet.jit.si

Signal staat bekend als veilige berichtenapp, maar je kunt er ook uitstekend mee videobellen. Elk gesprek is automatisch end-to-end versleuteld. Je gebruikt het eenvoudig op je smartphone en weet zeker dat niemand anders meeluistert. Meer info: https://signal.org

Nextcloud Talk is onderdeel van het bredere Nextcloud-platform en biedt privacyvriendelijk videobellen, chatten en bestanden delen. Je kunt het via een betrouwbare aanbieder gebruiken of zelf hosten. Perfect voor mensen of organisaties die controle willen over hun eigen data. Meer info: https://nextcloud.com/talk

Brave Talk is ontwikkeld door de makers van de Brave-browser. Het biedt veilige gesprekken zonder tracking of advertenties, direct in je browser. Je hoeft geen software te installeren en kunt gewoon een link delen om een gesprek te starten. Meer info: https://talk.brave.com

Tot slot

Vrijheid is pas echt vrijheid als je kunt spreken zonder angst dat iemand meeluistert, analyseert of ingrijpt. Daarom is het belangrijk om stil te staan bij wáár je jouw gesprekken voert en wie daar allemaal bij meekijkt.

Door bewust te kiezen voor privacyvriendelijke alternatieven geef je niet alleen jezelf, maar ook anderen de ruimte om écht vrij te communiceren. En dat is precies waar Keuze Vrij Bij Mij voor staat.