Bij deze 5 klachten wordt zelden naar je houding gekeken – en waarom dat wel zou moeten

Zit jij ook een groot deel van je dag voorovergebogen achter een scherm? Of breng je juist veel tijd staand door? Dan heb je dat misschien weleens gemerkt aan je rug of je nek. Een zeurende onderrug na een lange werkdag of schouders die 's avonds helemaal vastzitten.

Dit zijn dan ook de bekendste klachten die mensen met houding associëren. Maar de invloed van je houding op je gezondheid reikt verder dan rugpijn of een stijve nek: denk aan hoofdpijn, tintelende handen en zelfs kortademigheid.

In dit artikel lees je vijf klachten waarbij je houding een grotere rol kan spelen dan je denkt, wat daarover wel en niet is aangetoond en waar je zelf invloed op hebt.

1. Hoofdpijn

Hoofdpijn kent veel mogelijke verklaringen. Te weinig slaap, stress, te weinig drinken. Wat minder vaak in dit rijtje voorkomt? De stand van je nek.

Een volwassen hoofd weegt vier tot vijf kilo. Zolang het recht boven je wervelkolom balanceert, kost dat je nekspieren weinig moeite. Zakt het naar voren, dan moeten diezelfde spieren dat gewicht de hele dag dragen: uren achtereen aangespannen, zonder pauze.

Precies die stand zagen onderzoekers terug bij mensen met chronische spanningshoofdpijn. Hun hoofd stond gemiddeld verder naar voren dan dat van mensen zonder klachten. Hoe verder het naar voren stond, hoe vaker de hoofdpijn terugkwam.

Wat er gebeurt als mensen hun houding aanpassen, is ook onderzocht. In een vergelijkend onderzoek kregen mensen met spanningshoofdpijn tien weken lang hulp bij hun houding en hun werkplek. Ze hadden daarna bijna een kwart minder dagen hoofdpijn en ook de aanvallen duurden korter.

De onderzoekers noemen die effecten bescheiden. Dat je houding dé oorzaak is, bewijst het onderzoek niet. Toch is het de moeite waard om na te gaan of er iets verandert wanneer je bewust rekening houdt met de stand van je nek.

2. Kortademigheid

Ademen doe je ongeveer twintigduizend keer per dag en veelal onbewust. Dat je houding hier invloed op heeft, is niet iets wat je direct merkt.

Je middenrif, de belangrijkste ademhalingsspier, ligt als een koepel onder je longen. Bij elke inademing zakt die koepel omlaag en bewegen je ribben opzij. Zak je in, dan komt je borstkas dichter op je buik te liggen en verdwijnt een deel van die ruimte. Je ademt dan hoger en oppervlakkiger, met meer spanning in je hals en schouders.

Onderzoekers hebben dat verschil gemeten. Gezonde mannen ademden duidelijk minder krachtig in wanneer ze onderuitgezakt zaten. Mensen met een naar voren gezakt hoofd bliezen in één keer zo'n 15 procent minder lucht uit dan mensen met het hoofd recht boven de wervelkolom.

Het gaat om kleine onderzoeken onder jonge, gezonde mensen. Over blijvende effecten op je ademhaling zeggen ze niets. Toch is ook dit iets wat je zelf kunt testen, bij een beweging die je twintigduizend keer per dag maakt. Zak eens onderuit en adem een paar keer zo diep mogelijk in. Ga daarna rechtop zitten, adem opnieuw bewust in en kijk wat er verandert.

3. Een hese of snel vermoeide stem

Je stem is niets anders dan je ademhaling die geluid maakt. Alles wat die ademhaling beperkt, werkt dus door in hoe je klinkt.

Je strottenhoofd hangt in een netwerk van spieren dat vastzit aan je kaak, je tongbeen en je borstbeen. Zakt je hoofd naar voren, dan verandert de lengte van die spieren en moeten ze harder werken voor hetzelfde geluid.

Bij leraren met stemklachten door spierspanning is dat onderzocht. In een overzicht van acht studies kwam bij hen steeds dezelfde houding terug: het hoofd verder naar voren, meer spanning rond het strottenhoofd, de schouders naar binnen en een rondere bovenrug. In zes van die studies kregen de deelnemers een behandeling gericht op hun houding, waarna ook hun stem verbeterde.

De onderzoekers spreken van samenhang, niet van oorzaak. Stemklachten hebben zelden één verklaring. Maar wie lesgeeft, klanten te woord staat of gewoon veel praat, merkt mogelijk verschil zodra die ingezakte houding verandert.

4. Snurken, slaapapneu en vermoeidheid

Van alle houdingen die je op een dag aanneemt, houd je er één veruit het langst vol: die waarin je slaapt. Nederlanders slapen gemiddeld 7 uur en 12 minuten per nacht.

Wat er in die uren met je ademhaling gebeurt, hangt sterk samen met hoe je ligt. Snurken is daarvan het bekendste voorbeeld. Het ontstaat doordat de weke delen in je keel gaan trillen bij het ademen – wat eerder gebeurt wanneer je op je rug ligt, omdat je tong en die delen dan naar achteren zakken.

Bij slaapapneu gaat het een stap verder. De bovenste luchtweg valt tijdens de slaap telkens even helemaal dicht en de ademhaling stokt, soms tientallen keren per nacht.

Die aandoening ontstaat niet direct door je houding. Of je luchtweg dichtvalt, hangt vooral af van hoe je keel gebouwd is. Maar bij een groot deel van de mensen met slaapapneu gebeurt dat vooral in rugligging en daalt het aantal ademstops per uur met meer dan de helft als ze anders gaan liggen. Positietherapie is daarom een erkende behandeling.

Van de ademstops zelf merken de meeste mensen niets. Wat ze wél merken, is de dag erna. Ongeveer 40 procent van de mensen met slaapapneu is overdag opvallend slaperig. Een andere slaaphouding neemt de aandoening niet weg, maar weegt wel meetbaar mee.

5. Tintelende of gevoelloze handen

Tintelingen, een doof gevoel of pijn in je hand kunnen verschillende oorzaken hebben. De bekendste is het carpaletunnelsyndroom, waarbij de zenuw die door je pols loopt bekneld raakt.

Wie deze klachten opzoekt, leest online al snel dat het aan de muis of het toetsenbord ligt, vaak met een ergonomisch alternatief als oplossing erbij. Onderzoek laat echter iets anders zien.

In twee studies waarin ruim 2.000 werknemers jarenlang werden gevolgd, werd geen verband gevonden tussen beeldschermwerk en het ontstaan van deze klachten. Wat er wél duidelijk mee samenhangt, is kracht zetten en steeds dezelfde beweging maken. Tintelende handen komen dan ook vaker voor bij mensen die zwaar handwerk doen dan bij mensen die de hele dag typen.

In de stand van de nek is wel een verschil gemeten. Bij vrouwen met het carpaletunnelsyndroom stond het hoofd verder naar voren en bewoog de nek in alle richtingen minder ver dan bij vrouwen zonder die klachten. Dat is dezelfde voorovergezakte stand als bij hoofdpijn. De onderzoekers konden alleen niet vaststellen wat er eerst was: de houding of de klacht.

Ook je slaaphouding kan meespelen. Mensen met het carpaletunnelsyndroom slapen vaker op hun zij dan mensen zonder die klachten. In die houding buigt de pols makkelijk en dat verhoogt de druk op de zenuw. Een spalk die de pols 's nachts recht houdt, is daarom een gangbare behandeling.

Wat lang in dezelfde houding zitten doet

Bij de vijf klachten hierboven ging het om de houding zelf, maar er is een factor die minstens zo zwaar weegt: hoelang je dezelfde houding aanhoudt.

Dat het effect daarvan al na korte tijd merkbaar is, blijkt uit een Deens experiment. Vijfentwintig gezonde mensen typten vier keer een kwartier: rechtop en onderuitgezakt, met en zonder steun onder de onderarmen. Na elk kwartier was de nekpijn duidelijk toegenomen, in alle vier de houdingen. Onderuitgezakt zonder steun gaf de meeste pijn en de hoogste spierspanning in de schouders.

In het dagelijks leven zitten we bovendien veel langer in dezelfde houding dan een kwartier. Nederlanders zitten gemiddeld 9 uur en 12 minuten per dag en dat aantal stijgt al jaren licht. Sporten verandert daar weinig aan: wie aan de beweegrichtlijnen voldoet, zit per dag maar 12 minuten korter dan wie dat niet doet.

Dat het onderbreken van dat lange zitten verschil maakt, liet een experiment onder volwassenen met overgewicht zien. Deelnemers liepen elke twintig minuten twee minuten rustig rond. Na de maaltijd piekten hun bloedsuiker en insuline daardoor ongeveer een kwart minder hoog dan wanneer ze bleven zitten.

Je lichaam reageert dus niet alleen op welke houding je aanneemt, maar ook op hoelang je erin blijft.

Waar je zelf invloed op hebt

Je houding is geen momentopname, maar de optelsom van je dagen. Aan je bureau, op de bank, in bed, met je telefoon in je hand. Dat patroon is in jaren opgebouwd, zonder dat je er ooit bewust voor koos.

Juist daarom valt er iets te kiezen. Dat begint met opmerken waar jouw uren zitten: in welke houdingen breng je ze door en waar blijf je het langst in hangen? Eén kleine proef deed je misschien al tijdens het lezen, toen je dieper ademde zodra je rechtop ging zitten.

Veranderen hoeft daarna niet groots te zijn. Onderzoekers vinden geen bewijs voor één juiste houding die voor iedereen geldt, wel dat het uitmaakt hoelang je dezelfde houding aanhoudt. Afwisseling is dus de rode draad: vaker van houding wisselen, het lange stilzitten regelmatig doorbreken en variëren in hoe je beweegt.

Weer pijnvrij bewegen met houdingstherapie?

Welke rol je houding en dagelijkse gewoontes spelen bij terugkerende klachten, laat houdingstherapeut Patrick van Enschot zien tijdens het webinar Houdingstherapie: van terugkerende pijn naar weer vrij bewegen.

Je leert je eigen houdingspatroon herkennen aan de hand van een eenvoudige zelftest en ontdekt hoe gerichte oefeningen je lichaam weer in balans kunnen brengen.

📅 Maandag 14 september (20.00–21.15 uur)

💚 Deelname: € 7,50 – gratis voor leden van Keuze Vrij Bij Mij

👉 Meld je aan voor het Webinar Houdingstherapie